• Merhaba, en keyifli Türkçe genel forum sitesi Dipsiz Forum'a hoş geldiniz! Sitemizi REKLAMSIZ ve tüm özelliklerinden faydalanarak kullanmak için sadece 3 saniye süren ücretsiz kayıt işlemiyle aramıza katılın.

Atatürk'ün Spora Verdiği Önem

Yazalım

Dipsiz Forum
Kayıt tarihi
5 Mayıs 2021
Mesaj
1.485
Tepkiler
944

Atatürk'ün Spor Politikası​

Büyük Atatürk'ün vefatını takip eden günlerde o vakitler yalnız Avrupa'nın değil dünyanın en güçlü günlük spor gazetesi olan ve Fransa'da yayınlanan "L'Auto" yayınladığı geniş bir makalede Atatürk'ün spora verdiği büyük kıymeti uzun uzun överken şu satırlara da yer verdi:

"Dünyada birinci sefer vücut eğitimini mecburi kılan devlet adamı o oldu. Yalnız kağıt üzerinde ve nutuklarda değil bunu bilfiil yerine getirdi. Stadyumlar ve çeşitli spor merkezleri tesis ettirdi. Halkevlerinin spor kollarını şahsen mürakabe etti ve milletin mukadderatına hakim olduğu günden itibaren Türkiye'de spor gitgide artan bir değer ve kıymet kazandı..."

Atatürk sahiden dünyada vücut eğitimini ülkesinde mecburi kılan birinci devlet adamıydı. Hiç kuşkusuz onun "Sağlam baş sağlam bedende bulunur" kelamı de oluşturduğu genç Türkiye devletinin geleceği için düşündüğü ana temellerden biriydi. Gerçekten daha Cumhuriyetin ilanından evvelki günlerde hazırlanan hükümet programlarında da bunu bulmak ve görmek mümkündür.

ataturk-ve-spor.jpg

18 Ağustos 1923 Tarihli Hükümet Programında Bu Bahiste Şu Satırların Yeraldığı Dikkati Çeker​

Maarifin terbiyevi görevlerinden birincisi çocukların terbiye ve talimi ikincisi terbiye ve talibi üçüncüsü ulusal güzidelerin yetiştirilmesi için lazım gelen vasıtaların izhar ve teminidir. çocukların terbiye ve talimi bittabil mektepler vasıtasıyla temin edilecek ve mekteplerin asri tekemmulata mazhar olabilmeleri için muallimlerin daha uygun yetiştirilmesine ve tatil vaktinde açılacak derslerle tevsi-i malımat etmelerine binaların islahına alat-ı dersiyenin ikmaline çalışılacaktır.

Halkın talim ve terbiyesi için gece dersleri ve çırak mektepleri tahsis olunacak halk lisanı ile halkın gereksinimine muvafık ulusal güzidelerin yetiştirilmesi için istidat ve kabiliyeti tebarüz eden ve ailesinin kudret-i maliyesi müsaid olmayan gençler orta ve yüksek mekteplerde suret-i mahsusada himaye ve muavenete mazhar olacakları üzere ihtisas peyda etmeleri için Avrupa'daki irfan mekteplerine gönderileceklerdir. Türlü şuabat-ı ilmiye ferdin vücudu ve fikri kabiliyetleri üzere ahlaki ve içtimati kabiliyetleri de inkişaf ettirilecektir. Bu gayeye vusul için bir Terbiye-i Bedeniyye Darülmualilmini açılacak izcilik teşkilatına ehemmiyet-i mahsusa verilecek programlar ile mektepler teşkilatı tedricen içtimai esasata tevcih olunacaktır..."

Nitekim hükümet programında bahsi geçen "Terbiye-i Bedeniyye Darülmualilmini" çok geçmeden kurulup "Gazi Terbiye Enstitüsü" ismi altında Ankara'da hizmete girmişti.

Atatürk Türk sporunun birinci öğreticilerinin yetiştirilmesi konusunda da çabuk göstermişti. Vücut Eğitimi öğretmeni yetiştirecek okul tesis edilmeden önde Çapa Muallim Mektebi'nde bir kurs açılmış ve bunun başına da Avrupa'da vücut eğitimi tahsili yapmış bulunan Selim Sırrı Beyefendi (Tarcan) getirilmişti. Bu ortada bayan vücut eğitimi öğretmeni yetiştirmek üzere de İsveç'ten iki bayan öğretim üyesi getirtilmiş bunlar da Çapa Muallim Mektebi'ndeki özel kurslarda vazife alarak kız öğrencileri yetiştirmişlerdi.

Atatürk bu mevzunun üzerinde büyük bir titizlikle durduğundan bunu da kâfi görmedi. Öğretmen adayları ortasında dokuz aylık kursta muvaffakiyet gösterenler ihtisasta bulunmak üzere Avrupa'ya gönderildiler. Atatürk bu kurslara subayların da katılmalarını bilhassa arzulamıştı. Bu nedenle kursa katılıp muvaffakiyet sağlayan subaylar da askeri okullarda çağdaş vücut eğitiminin birinci tatbikatçıları olabilmeleri için Avrupa'ya ihtisas eğitimine yollanmışlardı.

8 Ocak 1925 tarihli "Vatan" gazetesinin birinci sayfasında yayınlanan bir haber fotoğraf bu bahiste bedelli bir ispattır. "Avrupa'ya Tahsile Gidecek Gençlerimiz" başlığı altında yayınlanan bu haberin sadeleştirilmiş hali şöyledir:

"Maarif Vekaleti tarafından muallimlik tahsil edilmek üzere birkaç gencin Avrupa'ya gönderilmesinin kararlaştırıldığını yazmıştık. Yapılan karşılaşma imtihanında muvaffak olan gençlere dün yollukları verilmiştir. Bunlar üç güne kadar Avrupa'nın türlü kentlerine gideceklerdir. Bu gençlerden Vildan Aşir ve Suad Hayri Beyefendiler BedenEğitimi tahsili için Belçika'nın Gand kentine; Ulvi Cemal ve Cezmi Rıfkı Beyefendiler Musiki tahsili için Paris'e Sadi Beyefendi Ulum-u Alışılmışa Natürel Bilimler tahsili için Berlin'e Muhiddin Sebati ve Refik Bey'ler de Fotoğraf tahsili için Paris'e gideceklerdir."

Bu gençlerden Sadi Irmak ve Suad Hayri Ürgüplü daha sonra tarafsız Başbakan olarak devlet hizmetinde bulunan bireyler olacaklardı; Vildan Aşir Savaşır da uzun yıllar Vücut Terbiyesi Genel Müdürlüğü yapacaktı... Ankara'da kurulan "Gazi Terbiye Enstitüsü"nün vücut eğitimi kısmı için Almanya'dan Kurt Dainas ismine bir uzman öğretmen getirilmişti. Kurt enstitünün Vücut Eğitimi kısmını faaliyete geçirdi. Bu sırada ihtisas için Avrupa'ya gönderilmiş bulunan asker ve sivil vücut eğitimi öğretmenleri de yurda döndüklerinden genç Türkiye Cumhuriyeti'nin birinci Vücut Eğitimi öğretim takımı oluşmuş oldu.

Türk sporunun temelini oluşturacak bu vücut eğitimi ve spor uzmanları konusunun bu yolla halline çalışırken Türk sporu da önemli olarak ele alınmıştı. "Türkiye Egzersiz Cemiyetleri İttifakı" Türk sporunun birinci resmi örgütü olarak faaliyete geçmiş durumdaydı. Bu örgütün durumu Bakanlar Şurası'nın 16 Ocak 1924 tarihli toplantısında ele alındı. Ali Sami Beyefendi (Yen) tarafından örgüt ismine verilen dilekçe üzerinde görüşmelerde bulunan Atatürk başkanlığındaki Bakanlar Konseyi 170 sayılı kararıyla Türkiye Egzersiz Cemiyetleri İttifakı'nı "Türk gençliğinin terakki ve tealisine hadim ve kayd-ı menfaatten büsbütün azade olduğu ve her memlekette Antrenman Cemiyetleri'nin bu surette telakki edilerek her türlü himayeye mazhar bulundukları cihetle" kaydı ile "menafii umumiyeye hadim cemiyet (kamu faydası dernek)" kabul edilmişti. Bu kararla Türkiye'de devlet birinci defa spora ve atlete yardım eli uzatmış oluyordu.

Böylece Başvekil İsmet Paşa'nın kısa bir müddet evvel Türkiye Antrenman Cemiyetleri İttifakı Reisi Ali Sami Bey'e: "Hükümete itimadın bütçeye spor için tahsisat konulacaktır" biçiminde verdiği kelamın birinci kısmı de yerine getirilmiş oluyordu.

Türk sporunun iki büyük örgütünün "Türkiye Egzersiz Cemiyetleri İttifakı" ile "Türkiye Ulusal Olimpiyat Komitesi"nin başında bulunan iki bedelli spor adamı İttifak Lideri Ali Sami (Yen) ile Komite Genel Sekreteri ve Milletlerarası Olimpiyat Komitesi'nin Türkiye Temsilcisi Selim Sırrı (Tarcan) biraraya gelip Türkiye'nin 1924 Paris Olimpiyat Oyunları'na katılmasının gerektiğine karar verdikleri vakit Türkiye Cumhuriyeti şimdi birinci aylarını yaşıyordu. Avrupa'nın en güçlü devletlerine karşı yaptığı savaştan yeni çıkmış muzaffer Türkiye'nin spor dünyasının bu en büyük gösterisine katılmasında yalnız sportif açıdan değil politik bakımından da büyük fayda olacağı muhakkaktı.

Ancak ne İttifak ne de Komite böylesine bir masrafı karşılayabilecek nakdî güce asla ve asla sahip değillerdi. İkisi biraraya gelseler bile bu masrafın altından kalkabilmelerine imkan yoktu. Bu mevzuda hükümetten yardım istenmesini uygun gördüler. Genç Türkiye Cumhuriyeti de nakdî taraftan önemli bir zahmet içindeydi. Bu türlü olmasına karşın Atatürk'ün buyruk ve direktifleriyle Türk sporu için bu yardım yapıldı. Tekrar birebir tarihi (16 Ocak 1924) taşıyan Bakanlar Şurası Kararnamesi ile 1924 Olimpiyat Oyunları hazırlıkları için ve "şimdilik" kaydıyla 17 bin lira Türkiye Egzersiz Cemiyetleri İttifakı Merkez-i Geneli buyruğuna verildi. Bu kararnamenin altında Bakanlar Heyeti üyeleriyle birlikte Cumhurbaşkanı olarak da Gazi Mustafa Kemal'in imzası bulunuyordu.

Böylece genç Türkiye Cumhuriyeti 1924 Paris Olimpiyat Oyunları ile en büyük spor tertibinde birinci defa temsil edilmiş oldu. Türk atletleri atletizm bisiklet eskrim futbol güreş ve halter kısımlarında dünyanın en seçkin atletleriyle yarışmak ve dünya sporunu yakından görüp tanımak imkan ve fırsatını buldular.

Atatürk Ve Yarışları​

Türk sporunda Atatürk'ün ismine düzenlenen müsabakalar ve futbol maçları farklı bir mana kıymet ve bedel taşır. Bunların ortasında en eskisi 1927 yılından beri yapıla gelmekte olan "Gazi Koşusu" at yarışıdır: Ve "Gazi Koşusu" bugün de Türk at yarışı dünyasının en büyük ve en değerli yarışı niteliğini korumaktadır.

Büyük Atatürk'ün Ankara'ya birinci gelişinin yıldönümüne rastlayan 27 Aralık günleri Ankara'da yapılmakta olan "Atatürk Koşusu" müsabakası da en eski tertiplerden biridir.

Her iki yarışın Atatürk vaktinden beri yapılmakta olması da bunlara başka bir kıymet ve tarihi bir paha katar. Yarışçılık dünyamızdaki "Gazi Koşusu" ile Türk atletizmindeki "Atatürk Koşusu" Büyük Atatürk'ün müsaadesiyle yapılmaya başlandı ve onun vefatından sonra da hiç aksamadan sürdürüldü. Bunların dışında uzun bir ortadan sonra futbolda son iki yıldır "Atatürk Kupası" düzenlenmeye başlandı. Atatürk'ün vefat yıldönümü olan 10 Kasım'larda oynanan birinci turnuvada Fenerbahahçe Beşiktaş'ı 2-0 mağlup ederek kupanın sahibi olurken son turnuvada Beşiktaş Galatasaray'ı 2-1 yenerek kupayı müzesine götürdü.

Atatürk Koşusu​

Mustafa Kemal 19 Mayıs 1919 günü Samsun'a çıktıktan sonra Anadolu içlerine hakikat yolunadevam ederek "Milli Mücadele" için çalışmaya başladı. Atatürk Sivas üzerinden Ankara'ya geldiği vakit takvimler 27 Aralık 1919'u gösteriyordu . Mustafa Kemal o gün saat tam 15.05'de Dikmen sırtlarındaki Kekliktepe mevkiinden aşağıda uzanıp giden tipik bir bozkır kasabası olan Ankara'yı birinci sefer görmüştü. Mustafa Kemal bu bozkır kasabasını başlattığı "Milli Mücadele" nin merkezi olarak seçmişti . Vatanın kurtuluşuna gidecek yol buradan çıkacaktı...

İstanbul'dan ve yurdun dört bir yanından gelen millet temsilcileri burada Mustafa Kemal'in etrafında toplandılar. Mustafa Kemal burada Büyük Millet Meclisi'ni kurdu. Ulusal Uğraş bu yoksul bozkır kasabasından yönetildi. Sakarya'larda İnönü'lerde ve düşmana son darbeyi indiren Büyük Taarruz'da Ankara daima çarpan kalp ve düşünen beyin oldu....

Büyük kurtarıcının Ankara'ya birinci gelişi de anılarda ve gönüllerde bambaşka bir mana ve bedel taşır. Bu yüzden Türk Spor Kurumu Atatürk'ün Ankara'ya birinci gelişinin 17. yıldönümüne rastlayan 27 Aralık 1936 günü bu tarihi olayı canlandıracak bir "Atatürk Koşusu" düzenlemişti. Bu koşu içinde Atatürk'ten özel olarak müsaade alınmıştı. Müsabaka O'nun Ankara'yı birinci gördüğü yer olan Dikmen sırtlarındaki Keklikpınarı mevkii ile Ulus Meydanı'ndaki Vilayet Konağı ortasında olacaktı. Bu aralık 10.800 metreydi.

27 Aralık 1936 günü yapılan birinci "Atatürk Koşusu" nu Ankara Demirspor kulübü atletlerinden Galip Darılmaz 41 dk. 08 sn'lik derecesiyle kazandı. Bu birinci koşu o gün başlayan bir geleneğin başlangıcı oldu . O günden sonra 27 Aralık günleri Ankara'da yapılan "Atatürk Koşusu" Türk atletizminde ve Türk sporunda hoş bir gelenek halini aldı. O tarihten beri Atatürk'ün ankara'ya gelişinin her yıldönümünde merasimlerin yanısıra Atatürk Koşusu da yapılmaktadır.

1936-1938 Yılları Ortasında Bu Kupayı Kazananların Listesi ise Şöyle​

  • 1936 : Galip Darılmaz (Demirspor) 41.08
  • 1937 : Şevki Koru (Ankaragücü) 38.12
  • 1938 : Mustafa Kaplan (Demirspor) 36.49

Gazi Koşusu​

Atatürk ismine bir de Gazi Koşusu düzenlenmektedir. Atatürk'ün Hipodruma gelerek at yarışlarını izlemesi ülkemizde yarışçılığın gelişmesine büyük katkılar sağladı. Ünlü İtalyan mimarı Viotti Violli tarafından yapılan çağdaş "Ankara Hipodromu" da Atatürk'ün buyruk ve direktifleriyle inşa edilmişti.

Türkiye'de atçılığı ve yarışçılığı teşvik emeliyle kurulan "Yarış Islah Encümeni" de Atatürk'ün büyük takviyesini görmüştü. Bu encümenin ricası üzerine ismine bir "Gazi Koşusu" nun yapılmasına severek müsaade verdi (1926). Böylelikle Türk yarışçılık dünyasının en kıymetli klasik koşusu halini almış bulunan "Gazi Koşusu" 1927 yılından bu yana Türk yarışçılığına renk katmaya başladı.

İngiltere yarışçılık aleminde "Derby" ne ise bugün Türk Yarışçılığında da "Gazi Koşusu" odur. "Gazi Koşusu" bugün Türk yarışçılığının en büyük ve en değerli klasiğidir. 1927 yılından bu yana aralıksız gerçekleştirilmektedir. Yarış dünyamızın en büyük klasiği olan Gazi Koşusu'nun armağanı Atatürk'ün at üzerindeki gümüş heykelidir. Ünlü heykeltraş Şadi Çalık'ın yapıtı olan bu heykel 1970 yılından beri "Gazi Koşusu" galiplerine verilmektedir.

Atatürk son olarak 18 Ekim 1936 günü Ankara'da at yarışlarını izledi. Beraberinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Lideri Abdülhak Renda Adliye Vekili Şükrü Saraçoğlu Maarif Vekili Saffet Arıkan Ulusal Müdafaa Vekili Kazım Özalp ve Prof. Afet İnanoğlu olduğu halde çağdaş Ankara Hipodrumu'na gelen Büyük Atatürk erdem tribününden Sonbahar Yarışları'nın üçüncü hafta koşularını ilgiyle takip etmişti.

Modern Ankara Hipodrumu'nu dolduran büyük halk kalabalığı gelişlerinde olduğu üzere gidişlerindede Ata'ya karşı içten kopup gelen büyük sevgi şovlarında bulunmuştu.
  • 1927 - 1938 yılları ortasında bu kupayı kazananların listesi şöyle:
  • 1927 : Ali Muhiddin Hacıbekir'in "Neriman"ı jokeyi : İhsan Atçı
  • 1928 : Atıf Esenbel'in "Primerol"u jokeyi : Yula
  • 1929 : Celal Bayar'ın "Cap Griz Nez"i jokeyi : Clark
  • 1930 : İsmet İnönü'nün "Olga" sı jokeyi : N. Horwath
  • 1931 : Mr. Yantes'in "Young Turc"u jokeyi : Schenelly
  • 1932 : Akif Akson'un "Lale"si jokeyi: N. Horwath
  • 1933 : Karacabey Harasi'nin "Özdemir"i jokeyi : Yunus
  • 1934 : Salih Temel'in "Ece"si jokeyi : Paul
  • 1935 : Ahmet Atman'ın "Tomru"su jokeyi : N. Horwath
  • 1936 : Memduh Alan'ın "Slem"i jokeyi : Paul
  • 1937 : Salih Temel'in "Taşpınar"ı jokeyi : Davut Aktı
  • 1938 : Said Halimin "Romance" jokeyi : N. Horwath

Futbol Maçları​

Türk Futbolunda Büyük Atatürk'ün ismine düzenlenen 1 büst ve 2 kupaya rastlanır. Bunlardan birincisi 1928 ikincisi 1955 üçüncüsü ise 1964 yıllarındadır. Çeşitli tarihlere rastlayan bu üç büyük ve manalı kupanın ortak bir yanı vardır. O da her üçününde Türk Futbolunun iki ezeli rakibi Fenerbahçe ile Galatasaray'ın var oluşlarıdır.

ataturk-ve-futbol.jpg

Atatürk Büstü​

1928 yılında Büyük Atatürk tarafından 1925 yılında kurulmuş bulunan "Tayyare Cemiyeti" (bugünkü Türk Hava Kurumu) Atatürk'ün müsaadesiyle Fenerbahçe ile Galatasaray ekipleri ortasında bir "Gazi Büstü" maçı tertiplemişti. Hasılatı "Tayyare Cemiyeti"ne ilişkin olacak bu maçın galibine verilmek üzere ortaya bir de "Gazi Büstü" konulmuştu.
10 Mayıs 1928 günü Taksim Stadında yapılan ve Beşiktaş'lı Erdem Bey'in yönettiği maçta taraflar güçlü bir uğraştan sonra 3-3 berabere kaldılar. Daha sonra yapılan maçı Galatasaray ekibi kazandı. Bugün Galatasaray'ın binbir şan ve gururla dolu müzesinin en pahalı zafer anıllarından biri olarak yer almaktadır.

İstanbul Üniversitesi'nin Beyazıt'taki merkez binasının bahçesine dikilecek Atatürk Anıtı'na bir katkıda bulunmak üzere Ulusal Türk Talebe Birliği'nin de önayak oluşuyla İstanbul'un en güçlü beş ekibi; Fenerbahçe Galatasaray Beşiktaş Adalet ve Vefa ortasında bir turnuva düzenlenmişti. Hasılatı bu anıtın hazırlanmasına bırakılan bu turnuvanın armağanı olarak da anıtın dev bir maketi ortaya konulmuştu.

1955 yılı Mayıs ayında yapılan "Atatürk Kupası" maçları harikulâde bir ilgi uyandırdı. 78141518 ve 19 Mayıs günleri İnönü Stadın'nı büsbütün dolduran büyük seyirci kalabalığı önünde yapılan maçlarda şu sonuçlar alındı:

  1. Adalet - Vefa 4-1
  2. Beşiktaş - Galatasaray 1-0
  3. Fenerbahçe - Vefa 3-2
  4. Adalet - Beşiktaş 2-0
  5. Fenerbahçe - Adalet 1-0
  6. Galatasaray - Vefa 2-2
  7. Galatasaray - Fenerbahçe 3-2
  8. Beşiktaş - Vefa 5-2
  9. Adalet - Galatasaray 3-1
  10. Fenerbahçe - Beşiktaş 4-4

Bu maçlar sonunda Adalet kadrosu birinci Fenerbahçe ikinci oldular Adalet grubu tarihe karışmış bulunmaktadır. Bu manalı anıt maketi ise Adalet Fabrikasının erdem köşesinde yer almaktadır.

Atatürk Kupası​

Futbolda Büyük Atatürk'ün ismine üçüncü kupa 1964 yılında düzenlendi. Cumhuriyet Halk Partisi tarafından Türkiye Ligi şampiyonu ile Türkiye Kupası sahibinin oynayacakları maçın galibine verilmek üzere bir "Atatürk Kupası" ortaya konuldu. Bu manalı kupa beş yıl içinde en fazla kazanan ekibin olacaktı.

1963-1964 döneminin Türkiye Ligi şampiyonu Fenerbahçe ile Türkiye kupası galibi Galatasaray 2 Temmuz 1964 gecesi İstanbul İnönü Stadı'nda karşı karşıya geldiler.
29.933 seyircinin izlediği bu kıymetli ve manalı maçı Romen hakem Mihailescu yönetti . Galatasaray birinci yarıyı Metin Oktay'ın attığı golle 1-0 önde kapadı. ikinci yarıda çok hoş ve üstün bir oyun çıkaran Fenerbahçe ikisi Ogün'ün ve biri Erdem 'in golleriyle ezeli rakibini 3-1 yenerek "Atatürk Kupası" nı kazandı.

Maçın en enteresan yanlarından biri Fenerbahçe'ye "Atatürk Kupası"nı kazandıran gollerden ikisini Atatürk'ün hayata gözlerini yumduğu 10 Kasım 1938 günü dünyaya gelen Ogün Altıparmak'ın atmış olmasıydı. Fenerbahçe ve Türk Ulusal Futbol Ekibinin bu beğenilen oyuncusunu Büyük Atatürk'ün öldüğü gün doğduğu için babası o günün anısına hürmeten Ogün ismini vermişti.

Fenerbahçeli Ogün Altıparmak maçtan sonra gazetecilere: " - Hayatımı yaşadım bu gece!" demekle duyduğu tarifsiz mutlulğu lisana getirmişti.

Ulu Gazi Güreşleri​

Öte yandan 19 Eylül 1933 Çarşamba akşamı İstanbul'da Maksim Salonu'nda İtalyanlarla yapılan güreş karşılaşması Büyük Gazi'nin huzurunda gerçekleşti. Güreşçiler Atatürk'ün önünde çaba etmeyi büyük bir memnunluk olarak kabul etmiş ve en tarihi günlerini yaşamışlardır. Şimdiye kadar hiçbir spor şubesinin ulaşamadığı bu büyük zafere güreşçiler erişmiştir. Karşılaşma sonunda Türk güreşçiler Atatürk'ün yanına giderek şöyle konuştular: "Sporumuzun erdiği erdemli günü hersene kutlamak emeliyle 19 Eylül günleri bütün güreş bölgelerinde ULU GAZİ GÜREŞLERİ ismi altında karşılaşmalar yapmak istiyoruz. Bu bayramm büyük kongremizce kabul ve tasdik edilmesini teklif ve rica ediyoruz"

ataturk-ve-gures.jpg

Atatürk, güreşi çok severdi.

Spor Ve Kadın​

Atatürk'ün Türk sporuna kazandırdığı en değerli ögelerden biri de bayan atletlerdir. Türk bayanı Atatürk'ün ihtilalleri ve kesin direktifleriyle Türk sporunun içineki yerini aldı. Atletlerin kızları kız kardeşleri ve hatta eşleriyle başlayan bu teşebbüsler kısa vakitte geniş kitlelere yayıldı. Bunda da Atatürk'ün buyruk ve direktiflerinin büyük katkısı olmuştur.

Atletizm ve tenisle spor alanlarında görülmeye başlayan Türk kızları daha sonra kürek eskrim ve yüzme kısımlarında da kendilerini göstermeye başladılar.

Türk bayanı 1926 yılında Ömer Rasim Koşalay'ın teşebbüsleri ve çalışmalarıyla birinci defa atletizm pistlerinde göründü ki Dünya bayanlarının Olimpiyat Oyunlarında birinci kere 1928 yılında piste çıkmaları göz önüne alınacak olursa bu Türk sporu nam ve hesabına sevindirici bir olaydır

Atatürk'ün Buyruğuyla Kurulan Spor Kulübü​

Türk spor tarihinde Atatürk'ün buyruğuyla “Muhafızgücü” isminde bir de spor kulübü kurulmuştur. 18 Temmuz 1920 günü Atatürk'ün buyruğuyla kurulan Muhafız Grubu ve bu birliğin başına getirilen Mülazım İsmail Hakkı Bey'in spora olan büyük merakı Atatürk'ün de bu husustaki olumlu görüşleriyle birleşince Muhafız Alayı ismini alan birlik 1 Haziran 1923 günü Muhafız gücü ismini almıştır. Muhafız gücü Atatürk vaktinde spor alanlarındaki büyük başarılarıyla dikkati çekmeye başlamış futbol atletizm binicilik bisiklet polo üzere spor kısımlarında büyük muvaffakiyetler göstermiş pek çok şampiyonluklar kazanmıştır. Ayrıyeten bünyesinde birçok ünlü asker sportmen da yetiştirmiştir. Ulusal gruplarımıza kadar yükselen bu atletler ortasında askerlik alanında da en yüksek rütbelere erişmiş bulunanlar mevcuttur. Atatürk devrinde Muhafız gücü ekiplerinin genç atletleri ortasında bugünün birçok emekli generalleri mevcuttur.

Atatürk ve Okçuluk​

Büyük Atatürk, Türk’ün atalar yadigarı sporlarından biri olan okçuluğa karşı da büyük ilgi göstermiştir. Bir vakitler Türk’ün şanına şan katan bu sporun yine ihyası yolunda birinci buyruk ve direktifler Atatürk’ten gelmiştir.

Atatürk’ün buyruk ve direktifleriyle “milli sporumuz okçuluğun canlandırılması, gelişmesi ve eski şöhretine yine sahip olabilmesi” emeliyle birinci adım, 1937 yılında atıldı. Bu birinci adımda, ünlü kemankeş Tozkoparan Mir- i Alem Ahmed Ağanın soyundan gelen, iki eski ve ünlü okçumuz; İbrahim Özok ile Bahir Özok kardeşlerle birlikte, ikinci Sultan Mahmud evresinin ünlü kemankeşlerinden olup, tekrar o tarihlerde birinci okçuluk kitabını yazan Mustafa Kani (Kemankeş Mustafa)nin torunlarından Vakkas Okatan ve bu Cet sporuna gönül vermiş bireylerden Prof. Necmeddin Okyay ile Hafız Kemal Gürses ve o tarihlerde Beyoğlu Vakıflar Müdürü olan, pahalı tarihçi Halim Baki Kunter’in hisseleri büyüktür. Beyoğlu Halkevi’nin bünyesi içinde kurulan “Ok Spor Kurumu”, tertiplediği okçuluk yarışlarıyla, bu yolda kıymetli teşebbüslerde bulunurken, gençlerden de büyük ilgi görmüştür. Kızlı erkekli 30 kadar genç okçuyla birlikte çalışan, eski ünlü okçular, bu sporu yine ihya ederlerken, büyük emekler vererek “Ok Spor Müzesi”ni kurumuşlardır. Bu müze, Türk okçuluk tarihine ilişkin kıymet biçilmez eserler ve anılarla donatılmıştır.

Atatürk, hastalığının süratle ilerlediği bir periyoda rastlamasına karşın, bu kulübün faaliyetleriyle yakından ilgilenmiş, ulusal sporumuz olan okçuluğun, canlanması, gelişmesi ve eski şöhretine tekrar sahip olabilmesini yürekten arzulamıştır.

Ancak çok geçmeden, Atatürk’ün vefatıyla okçuluk sporumuz birden hamisiz kalıvermiş, büyük emeklerin eseri, Ok Spor Kurumu ve eşsiz kıymetleri sinesinde barındıran Ok Spor Müzesi, kütüphanesi ve arşiv ile bir gece içinde kapatılıvermişti. Bu ortada kulübün dolaplarında bulunan, eski Türk okçuluğuna ilişkin kıymet biçilmez kıymetteki müze, kütüphane ve arşiv, bir gecenin içinde meçhul şahıslar tarafından yağma edilmişti. Türk okçuluğu uzun bir duraklamadan sonra Büyük Atatürk’ün okçuluk sporuna karşı olan ilgisini yakından bilen Celal Bayar’ın, Cumhurbaşkanı olmasıyla yine ele alınmış ve onun, özel olarak görevlendirdiği ünlü kemankeş Tozkoparan ahfadından Fazıl Özok tarafından derlenip toparlanarak ihya edilmiştir.

Atatürk ve Atıcılık​

Atatürk’ün şahsen meşgul olduğu spor kısımları ortasında atıcılık da yer almaktadır. Askeri okul öğrencisiyken atıcılığa merak sarmış, arkadaşları ortasında, keskin nişancılığı ile tanınmıştı. Bu merakı, hayatı boyunca da devam etmişti. Ulusal uğraş yıllarında olduğu üzere, Cumhuriyetin birinci yıllarında da Büyük Kurtarıcının sık sık atış talimlerine gittiği, hatta bazen tüfekle atış deneyimlerine de katıldığı görülmüştür. Son yıllarında, büyük bir silah fabrikası tarafından özel olarak yapılıp, kendisine armağan edilen, baston biçimindeki tüfek de, Atatürk’ün büyük ilgisini çekmişti. Atatürk bu baston tüfekle, gerek Ankara’da Çankaya Köşkünün bahçesinde, gerekse İstanbul’da Dolmabahçe Sarayının bahçesinde atış denemeleri yapardı.

Atatürk ve Boks​

Atatürk’ün boks ile ilgili anısına da, eski şampiyon ve rekortmen atlet Ömer Besim Koşalay’ın anılarında rastlanmaktadır.

1925 yılında, İş Bankasının 1. Kuruluş Yılı münasebetiyle, tertiplenen büyük baloya Atatürk’te erdem vermişti.

Ben 1924 yılında Kilyos’ta Amerikalıların Kamp Peri ismini verdikleri spor kampında bir ay kalmıştım. Orada birçok kamp oyunları öğrenmiştim. Program sıkıcı olmasın diye, kısa sürecek eğlenceli oyunlarda hazırladım. Bunların en cazibi,gözü kapalı boks maçıydı. İşin enteresan ve zevkli yanı iki rakibinde maç başlarken bu türlü döğüşeceklerini bilmeleri, maç başladıktan sonra ise rakiplerden birinin gözündeki mendilin yavaşça çıkarılmasıydı. Bu durumda gözü kapalı olan, açık olandan mütemadiyen dayak yiyordu. Etrafı rahatsız etmemek için dört dakikalık vakit ayırmıştım. Maçın hakemliğinide ben yapıyordum. Birinci iki dakikadan sonra raund ortasında Kılıç Ali Beyefendi beni çağırttı:

“-Boks maçı, Paşanın pek güzeline gitti, biraz daha uzatın” dedi.

Emri derhal yerine getirildi.

Gece saat 03.00’e gerçek bahçeden Çiftlik binasına geçildi. Dar ve ufacık pistte dans edenlerin ortasına Atatürk’te katılmıştı. Ceketimin yakasındaki 1924 Paris Olimpiyat Oyunları’nın rozetini gördü ve sordu. Paris Olimpiyatlarında koştuğumu, 1928’de, Amsterdam’da yapılacak Olimpiyat Oyunlarına da hazırlanmakta olduğumu söyledim. Bu sırada yanında Saffet Arıkan da vardı. Paşa tereddütsüz:
-Saffet bu sporcuyu unutma. O Amsterdam da olmalıdır... diye iltifatta bulundu.

Hürmetle eğilip kendilerini selamlarken, gülümseyerek baktı: -Boks maçını uygun yönetim ettin, pek hoşuma gitti...dedi.

Atatürk ve Binicilik​

Cet ve atçılığa özel bir merak ve sevgisi olan, tıpkı vakitte çok âlâ de at binen Atatürk, yurtta atçılığı ve yarışçılığı sürekli teşvik etmiş, yakınlarını adeta bu hususa ilgi göstermeye zorlamıştır. Bu da atçılığın ve yarışçılığın faydasına olmuş; onun bu yoldaki buyruk ve direktifleriyle Türk atlı sporları olumlu bir gelişme kaydetmiştir.

Büyük Atatürk’ün at sevgisi, kendisini bir orta yarışçılığa teşvik etmişti. Gerçekte tahminen de Atatürk yarışçılığı teşvik için bunu yapmıştı.

Sosyete ve Kordiplomatik yarışlarla alakalı idi. Fransadan gelen atlar içinde, Atatürk’e ilişkin olan, Aigrette isminde bir kısrak vardı. O sırada Afgan Hükümdarı Amanullah Han Ankara’yı ziyaret etmişti. Atatürk Amanullah Han’ı yarışlara getirdi. Koşuyu Aigrette kazanmış,bunun üzerine Amanullah Han Atatürk’ü tebrik etmişti.

ataturk-ve-binicilik.jpg

Türkiye’de atçılığı ve yarışçılığı teşvik gayesiyle kurulan “Yarış Islah Encümeni” de Atatürk’ün büyük dayanağını görmüştür. Bu encümenin vaki ricası üzerine, ismine bir “Gazi Koşusu” ihdas olunmasına da severek müsaade vermiş (1926) ve böylelikle Türk yarışçılık dünyasının en kıymetli klasiği halini almış olan “Gazi Koşusu” 1927 yılından itibaren Türk yarışçılığına renk katmaya başlamıştır.

Atatürk son olarak 18 Ekim 1936 günü Ankara’da, Sonbahar at yarışlarının Üçüncü Hafta Koşuları’nı izlemiştir.

Atatürk’ün Süvarileri, “Atatürk’ün süvarileri” (Cevat Gürkan, Saim Polatkan, Cevat Kula, ve Eyüp Öncü) nin, binicilik dünyasının en büyük müsabakalarından biri olan Roma Enternasyonel Konkuripikleri’nin, en büyük mükafatı ve en değerli yarışı olan “Mussolini Kupası”nı kazanmaları Büyük Atatürk’ü çok sevindirmişti.

Atatürk'ün Havacılığa Verdiği Önem​

Daha 1930’larda “İstikbal Göklerdedir” diyen Büyük Atatürk, havacılığa gereken kıymet ve bedeli vermesini bilmişti. Havacılığın bir spor kolu olarak benimsenmesi ve Türk gençleri ortasında yerleşmesini yürekten arzulayan Atatürk, “Türk Kuşu” nun, kuruluşunda olduğu üzere, çalışmalarında da verdiği buyruk ve direktiflerle baş rolü oynamıştır.

“Türk Kuşu”nu sıcak bir ilgi ve yürekten bir münasebetle destekleyen Atatürk, manevi kızı olan Sabiha Gökçen’i de Türk havacılığına kazandıran kişi olmuştur. Sabiha Gökçen, yalnız sivil havacılık değil, askeri havacılık alanında da memleketler arası bir üne ve kıymete sahip bir havacımız olmuştur.

Atatürk, 3 Mayıs 1935 günü faaliyete geçen “Türk Kuşu” çalışmalarını yakından takip ettiği üzere, Sovyetler Birliği’nden getirtilen iki planörün deneme uçuşlarını da şahsen izlemiş, hatta bununla da yetinmeyerek bir planöre binip bunun çalışma hali hakkında ilgililerden bilgi almıştır. Büyük Atatürk, genç Türk havacılarının bu sporda gelişmelerini sağlamak maksadıyla; yetenekli genç havacıların yurt dışına gönderilip, orada ihtisas yapmalarını arzulamıştı. Onun buyruk ve direktifleriyle, başta Sabiha Gökçen olmak üzere birtakım Türk havacıları, 1935 yılı Temmuz ayında Sovyetler Birliği’ndeki Koktobel Planör Okulu’na giderek, orada bu spor kısmı üzerindeki bilgilerini güçlendirip, deneyimlerini artırmışlardı. Bu uzman planörcüler yurda dönüşlerinde Türk Kuşu takımında öğretmen olarak vazife almışlar, bildiklerini ve öğrendiklerini genç havacı nesillere öğretmişlerdir.

Atatürk ve İzcilik​

Atatürk, sporun yanısıra izcilik konusu üzerinde de ehemmiyetle durmuş, Türk izciliğine ve okullar içi izcilik faaliyetlerine olumlu bir istikamet verdirtmişti. Daha mirlivalığı sırasında resmi misyonu itibariyle başlayan bu ilgi, ömürboyu sürmüş ve hiçbir vakit eksilmemiştir.

Türk izciliği, Atatürk’ün buyruk ve direktifleriyle beden bulan bir örgüt olarak, doğdu ve faaliyet gösterdi. Büyük Kurtarıcının ilgi ve inancını kazanmakla da ebedi bir gurur ve onura mazhar oldu. “Keşşaflık” Atatürk ile “İzcilik” biçimine dönüştü.
 

Yeni konular

Top